Bij heel veel bedrijven is vanwege de uitbraak van het Coronavirus al een deel van de medewerkers thuis gaan werken. Noodgedwongen dus en wanneer de situatie het weer toelaat zullen zeer waarschijnlijk de meesten van hen gewoon weer naar de oude werkplek terugkeren. Maar misschien is thuiswerken ook in  gewone omstandigheden niet zo’n gek idee. Goed om de voor- en nadelen eens op een rij te zetten, ook voor werkgevers die ook nu nog huiverig zijn om mensen thuis te laten werken.

Nog een opmerking vooraf: wat veel mensen misschien vergeten is dat wanneer een werknemer thuiswerkt, de  werkgever nog steeds een zorgplicht heeft betreffende veiligheid en arbeidsomstandigheden. Niet alle verplichtingen die op de werkvloer gelden zijn van kracht, maar de arboregels  gelden ook voor de thuissituatie, dus moet de werkgever er bij voorbeeld op letten dat een werknemer die veel achter zijn of haar bureau zit over een goede stoel beschikt en ook verder naar behoren kan werken.  Risicoanalyse en voorlichting aan de werknemer horen hier ook bij.  Dus werkgever: stuur werknemers niet blindelings naar huis, maar let er op dat dit ook echt mogelijk is en niet alleen maar een noodsprong!

De voordelen

Het werk wordt beter en de productiviteit stijgt
Thuis is er in de regel minder afleiding , met name wanneer mensen gewoonlijk in een drukke kantoortuin zitten. Hierdoor neemt de concentratie en daarmee de kwaliteit van het werk toe. In de huidige situatie is hier gelijk wel weer een kanttekening bij te plaatsen: wanneer kinderen thuis ziitten en voor de nodige reuring zorgen zal dit argument een stuk minder worden, tenzij men zich echt op een eigen kamer rustig kan terugtrekken en niet gestoord wordt.

De tevredenheid stijgt
Thuiswerken zorgt voor een positievere beleving van het werk. Zo is er niet meer de stress van in de file staan of in een overvolle trein te moeten staan en hoeft men s’morgens niet zo te haasten en te rennen.  Verder heeft men in ieder geval het gevoel van meer keuzevrijheid in de manier van werken (er is niet het gevoel dat de baas over de schouder meekijkt). Verder wordt thuiswerken vaak als een blijk van vertrouwen van de kant van de werkgever ervaren, wat goed is voor het zelfbeeld en het zelfvertrouwen. De tevredenheid van werknemers zorgt er trouwens ook voor dat het imago van de werkgever beter wordt. Een werkgever die toestaat dat werknemers thuis  werken wordt als modern en vriendelijk voor werknemers en het milieu ervaren.

Minder ziekmeldingen
UIteraard is de aanbeveling van de overheid om thuis te werken er op dit moment vooral op gericht om besmettingsgevaar in te dammen, maar ook in normale omstandigheden melden thuiswerkers zich minder vaak ziek.  Juist omdat de kans op besmetting kleiner is, maar ook omdat men vaak minder stress heeft en tevredener is met het werk. En als men zich toch wat minnetjes voelt kan er vaak toch nog wel een uurtje worden gewerkt of een paar telefoontjes worden afgehandeld. Het werk valt niet snel helemaal stil.

Efficiëntere communicatie
Op de werkvloer zal men niet door collega’s worden onderbroken zodat men goed kan doorwerken. Doordat men niet meer persoonlijk contact heeft kunnen de moderne communicatiemethoden als Skype Whatsapp en FaceTime meer en beter worden ingezet. Uiteraard heeft het gebrek aan persoonlijk contact ook een keerzijde, zoals we hieronder nog bespreken..

Thuiswerken levert besparing op
Door thuis te werken hoeft men niet dagelijks in de auto, trein of op de fiets te stappen. Dit levert wekelijks heel wat uren aan tijdsbesparing op die voor betere dingen gebruikt kunnen worden. Ook zijn er geen reiskosten die door de werkgever (deels) moeten worden vergoed. En ook niet verkeerd: hoe meer mensen thuis werken hoe minder het wegennet en het openbaar vervoer worden belast wat beter is voor de economie en het milieu.

De nadelen

Toezicht minder mogelijk
Toch is niet alles positief te noemen. Mensen die thuis werken kunnen minder goed gecontroleerd worden. Fouten worden zo wellicht minder snel opgemerkt en het hangt helemaal van het verantwoordelijkheidsbesef van de werknemer af of deze wel zijn of haar taken volledig en goed verricht. Goede afspraken over werkzaamheden, doelen en productie zullen dus wel nodig zijn.

Zelfdiscipline is onmisbaar en misbruik ligt op de loer
Een chef kan lastig zijn, maar kan ook een heel goede stok achter de deur zijn. Werken zonder toezicht kan immers de verleiding oproepen om andere dingen te gaan doen die niets met het werk van doen hebben. Niet iedereen kan met de weelde van zelfstandigheid omgaan en het is ook goed dat werkgever en werknemer hierover eerlijk in gesprek gaan wanneer blikt dat thuiswerken toch niet die productiviteit oplevert die zou moeten. En dan zijn er helaas ook mensen die bewust willen thuiswerken om dan de handen vrij te hebben voor kinderopvang, huishoudelijke taken of hobby’s. Een gezonde dosis opmerkzaamheid aan de kant van de werkgever is dan ook zeker nodig, zonder meteen de politieagent te gaan uithangen. Thuiswerken zal een zaak van vertrouwen moeten zijn. Ontbreekt deze bij voorbaat, dan kan men er maar beter niet aan beginnen.

De grens tussen werk en privé wordt dunner
Thuis  kan het lang niet altijd eenvoudig zijn om werk en privé gescheiden te houden. De verleiding is natuurlijk groot om even pauze te houden en dan snel even de was op te hangen of wat boodschappen te doen. Dat hoeft natuurlijk helemaal niet erg te zijn, wanneer de verloren tijd later weer wordt ingehaald. Kans bestaat daarbij dat er ’s avonds ook nog snel wat werk wordt verzet. En dat ook in het weekend nog een en ander wordt gedaan. Dit kan echter voor een gespannen thuissituatie zorgen, maar ook als gevolg hebben dat een werknemer te veel wordt belast. en ook geestelijk minder afstand van het werk kan nemen. Voordeel van buiten de deur werken is immers dat men aan het eind van de werkdag letterlijk de deur achter zich dicht kan doen en ‘de knop kan omzetten’ . Ook hier zal het dus ook goed zijn om afspraken te maken over het aantal te werken uren en dit ook door de werknemer te laten bijhouden. Niet alleen als controle maar ook als zelfbescherming voor de werknemer.

Extra kosten en moeite voor de werkgever
Zoals helmaal aan het begin van dit stuk al is gezegd is de werkgever verantwoordelijk voor een arbo-technisch goede werkplek, ook thuis. Kosten voor een goed bureau en  stoel zijn dus ook voor rekening van de werkgever, evenals een goede computer en eventuele  verder inrichting die voor het uitvoeren van de functie van belang is. Een en ander is voor de werkgever wel fiscaal aftrekbaar overigens. De Inspectie SZW kan ook op de thuiswerkplek controles uitvoeren. Verder is de werkgever er ook verantwoordelijk voor dat de AVG ook bij thuiswerken goed wordt nageleefd en dat er bij voorkeur een goede en beveiligde dataverbinding is tussen thuis en het bedrijf. Verder moeten er goede instructies zijn voor de werknemer over het meenemen van USB-sticks, laptops en papieren  en hoe deze thuis worden bewaard en beveiligd. De risico’s voor datalekken moet daarbij goed in kaart worden gebracht.

Personeel bij elkaar roepen wordt lastig
Het grote voordeel van het bij elkaar op kantoor werken is dat men snel even bij iemand kan aanwippen om even overleg te voeren. En wanneer het nodig is om een afdeling bij elkaar te roepen voor overleg gaat dat ook niet. Wanneer teamwerk essentieel is zal het dus niet praktisch zijn wanneer er steeds medewerkers elders aan het werk zijn. Het zal dus ook afhankelijk zijn van het type organisatie of thuiswerken op grotere schaal praktisch haalbaar en wenselijk is.

Tot slot: uit het oog uit het hart?
Wanneer men thuis werkt mist men veel van wat er op de werkvloer zelf gebeurt, ondanks alle moderne communicatie die er tegenwoordig voorhanden is. Men mist de sfeer, de persoonlijke contacten, de spreekwoordelijke contacten bij het koffieapparaat, de roddels…. Al gauw kan zo de betrokkenheid minder worden wat onvermijdelijk gevolgen zal hebben voor de kwaliteit van werken. Het is dan ook niet aan te raden dat iemand constant thuis werkt, maar dat hij/zij toch met regelmaat op kantoor verschijnt  voor de broodnodige sociale contacten evaluatie van het werk en het sparren over diverse dingen. 

Kortom: net als alle dingen heeft ook thuiswerken zijn voor- en nadelen. Het zal per organisatie, functie en soort medewerker afhangen of thuiswerken voor korte of langere tijd een toegevoegde waarde heeft. De huidige crisis biedt echter een prima gelegenheid om deze vorm van werken eens goed te testen, waarbij eventuele vooroordelen wellicht kunnen worden weggenomen. En wellicht kan dit in deze zware tijden een mogelijkheid zijn om ook op de langere termijn een extra dimensie aan een bedrijf toe te voegen. Zodat uit een crisis misschien wel een beter lopend bedrijf ontstaat.